Duitsland kampt met een investeringsachterstand van honderden miljarden euro’s. Sinds 2019 zijn de investeringen in de grootste economie van Europa met 6,4% gedaald, terwijl ze in de rest van de eurozone juist met 6,7% toenamen. Volgens kredietverzekeraar Allianz Trade bedraagt de investeringskloof inmiddels zo’n €390 miljard ten opzichte van de rest van Europa. Om die achterstand weg te werken, zijn enorme investeringen nodig in energie, digitalisering, infrastructuur en defensie. Dat biedt ook kansen voor Nederlandse bedrijven.
Het rapport van Allianz Trade verscheen vlak voor de eerste ‘Invest in Germany Summit’ die deze week plaatsvond in Berlijn. Duitsland heeft op papier veel sterke troeven. Het is met een bbp van ongeveer €4.400 miljard de derde economie ter wereld, beschikt over een zeer sterke industriële basis en telt ongeveer 1.700 zogenoemde hidden champions: vaak middelgrote, gespecialiseerde bedrijven die wereldwijd marktleider zijn in hun niche.
Toch wordt er al jaren te weinig geïnvesteerd. Vergeleken met de Verenigde Staten is de achterstand nog veel groter. Als de Duitse investeringen sinds 2019 net zo sterk waren gegroeid als in de VS, zou er volgens Allianz Trade inmiddels tot €730 miljard méér zijn geïnvesteerd.
“Dat is opvallend, want Duitsland heeft niet zozeer een gebrek aan geld”, zegt Johan Geeroms, Director Risk Underwriting Benelux bij Allianz Trade. “Het land spaart juist ontzettend veel. Het probleem is dat een groot deel van dat geld niet terechtkomt bij investeringen die de Duitse economie productiever en concurrerender maken. Voor Nederland is dat belangrijk. Als de Duitse economie onvoldoende vernieuwt en groeit, voelen Nederlandse exporteurs en toeleveranciers dat rechtstreeks.”
Geld genoeg, maar het stroomt naar het buitenland
Duitse huishoudens beschikken over ongeveer €9.000 miljard aan financieel vermogen, waarvan circa €3.400 miljard in contanten en bankdeposito’s zit. Tegelijkertijd heeft Duitsland voor meer dan €4.000 miljard netto aan bezittingen in het buitenland. Alleen al wanneer 5% van het financiële vermogen van huishoudens naar productievere beleggingen zou verschuiven, zou volgens Allianz Trade ongeveer €450 miljard aan investeringskapitaal kunnen worden gemobiliseerd.
Daar komt bij dat Duitsland historisch relatief weinig rendement behaalt op zijn buitenlandse vermogen. Sinds 1975 lag het gemiddelde jaarlijkse rendement daarop ongeveer 5 procentpunt onder dat van de Verenigde Staten en bijna 3 procentpunt onder dat van andere Europese landen. Ook was het rendement lager dan op Duitse binnenlandse investeringen.
“Duitsland heeft dus een merkwaardige situatie gecreëerd”, aldus Geeroms. “Het spaart veel, stuurt een aanzienlijk deel van dat geld naar het buitenland en laat tegelijkertijd wegen, spoor, energienetten en digitale infrastructuur in eigen land verouderen. Economisch gezien ligt het voor de hand om meer van dat kapitaal in eigen land aan het werk te zetten.”
Hoge kosten en bureaucratie remmen investeringen
Hoge energie- en arbeidskosten, personeelstekorten en bureaucratie maken Duitsland minder aantrekkelijk voor investeerders. Volgens het Duitse ifo-instituut kosten buitensporige administratieve lasten de economie jaarlijks tot €146 miljard aan productie. Ook de verouderde transport- en digitale infrastructuur remt investeringen.
Dat is zichtbaar bij buitenlandse bedrijven. Het aantal aangekondigde buitenlandse investeringsprojecten daalde in 2025 met 10% naar 548, het laagste aantal sinds 2009 en 44% minder dan in 2019. Toch zijn er tekenen van herstel: de daadwerkelijke instroom van buitenlandse directe investeringen steeg vorig jaar met circa 50% naar €86 miljard. Meer dan 80% daarvan kwam uit Europa.
Vier sectoren voor grote investeringsgolf
Allianz Trade ziet vooral kansen in energie, digitale infrastructuur, transport en defensie. Alleen al voor de energietransitie is tot 2045 naar schatting €1.300 miljard nodig. Voor digitalisering gaat het tot 2030 om €275 tot €500 miljard. Daarnaast staat tot 2029 circa €166 miljard aan investeringen in transport gepland en kan Duitsland de komende vijf jaar ongeveer €734 miljard aan defensie financieren.
“Voor Nederlandse bedrijven ligt hier een markt van uitzonderlijke omvang”, zegt Johan Geeroms. “Duitsland moet veel achterstallig onderhoud én vernieuwing tegelijk aanpakken. Onze bedrijven zijn nauw verweven met de Duitse industrie en we hebben veel kennis op terreinen als energie-infrastructuur, hightech, digitalisering en engineering. Juist op die terreinen moet veel gebeuren. Daar kunnen we geweldig van profiteren, maar dan moet Duitsland wel sneller vergunningen verlenen, bureaucratie verminderen en private investeringen aantrekkelijker maken.”
De Duitse overheid probeert die omslag op gang te brengen. Door hervorming van de schuldenrem kunnen de begrotingstekorten de komende jaren oplopen van circa 2 à 3% naar 4 à 5% van het bbp. Ook moet het nieuwe Deutschlandfonds met €30 miljard aan overheidsgaranties en eigen vermogen circa €130 miljard aan privaat kapitaal mobiliseren.
Geeroms: “Als Duitsland erin slaagt publiek en privaat geld om te zetten in productieve investeringen, profiteert heel Europa daarvan. Mislukt die omslag, dan blijft Duitsland zitten met een hogere schuld zonder dat het groeivermogen wezenlijk verbetert. Dat raakt ook Nederland.”
Geef een reactie