Dossier Mastenbroek

Milieu- en gezondheidsorganisaties reageren teleurgesteld op de uitspraak van de rechtbank in Den Haag over de aanpak van PFAS-vervuiling in Nederland. Hoewel de rechter erkent dat PFAS ernstige risico’s kan vormen voor mens en milieu, werden alle eisen tegen de Nederlandse Staat afgewezen.

De organisaties hadden de rechtszaak aangespannen omdat zij vinden dat de overheid onvoldoende maatregelen neemt tegen PFAS-vervuiling. Zij eisten onder meer een verbod op PFAS-lozingen, bevolkingsonderzoek naar gezondheidsrisico’s en strengere handhaving bij overtredingen.

Rechter erkent risico’s PFAS maar wijst eisen af

In het vonnis stelt de rechtbank dat PFAS-stoffen aanzienlijke risico’s voor milieu en gezondheid kunnen vormen. Toch oordeelde de rechter dat de Staat juridisch niet kan worden verplicht om verdergaande maatregelen te nemen.

Volgens de milieu- en gezondheidsorganisaties gaat het bij PFAS niet om theoretische risico’s, maar om concrete en meetbare effecten op de volksgezondheid.

Drinkwaterbedrijven slaan alarm over PFAS

Drinkwaterbedrijven in Nederland hebben de afgelopen jaren meerdere keren gewaarschuwd voor te hoge PFAS-concentraties in waterbronnen. Het verwijderen van deze stoffen uit drinkwater brengt bovendien hoge kosten met zich mee.

Volgens de eisers laat de uitspraak een kloof zien tussen wat medisch noodzakelijk is om burgers te beschermen en wat juridisch afdwingbaar blijkt.

Industrie krijgt volgens eisers te veel ruimte

De organisaties vrezen dat de industrie door de uitspraak feitelijk ruimte krijgt om PFAS nog jarenlang uit te stoten. Europese normen voor strengere beperkingen worden pas richting 2039 volledig afgedwongen.

“De Staat loopt al decennialang achter de feiten aan. Elke keer wordt te weinig gedaan, waarna achteraf blijkt dat het minimale niet genoeg was. Het is niet de vraag óf de overheid moet erkennen nalatig te zijn geweest, maar wannéér.”

Voorkomen PFAS-vervuiling veel goedkoper dan opruimen

Volgens de organisaties is ook het economische argument onderbelicht gebleven in de rechtszaak. Het voorkomen van PFAS-uitstoot in productieprocessen kost naar schatting ongeveer €40 per kilo uitstoot.

Het saneren van PFAS-vervuiling kan echter tientallen keren duurder zijn. In veel gevallen is volledige verwijdering technisch zelfs nog niet mogelijk.

Kosten verschuiven naar toekomstige generaties

Door nu onvoldoende maatregelen te nemen, verschuift de overheid volgens de eisers de maatschappelijke en financiële lasten naar de toekomst.

Dat kan leiden tot:

• hogere saneringskosten
• langdurige gezondheidsproblemen
• blijvende milieuschade

Volgens de organisaties zal uiteindelijk alsnog een strengere aanpak van PFAS-vervuiling noodzakelijk blijken.

“Vonnis miskent realiteit van duizenden mensen”

De organisaties hebben ruim twee jaar gestreden voor een krachtiger beleid tegen PFAS-vervuiling. Volgens hen doet de uitspraak geen recht aan de realiteit van duizenden mensen die met de gevolgen van deze chemische stoffen te maken hebben.

“De rechtbank erkent dat PFAS risico’s vormen, maar weigert de Staat te verplichten tot ambitieuzer beleid. Wetenschap en recht zouden samen moeten optrekken om burgers beter te beschermen.”

Wat zijn PFAS?

PFAS (per- en polyfluoralkylstoffen) zijn chemische stoffen die worden gebruikt in onder meer waterafstotende materialen, industriële processen en brandblusschuim. Ze worden vaak “forever chemicals” genoemd omdat ze nauwelijks afbreken in het milieu en zich kunnen ophopen in mens en natuur.