Dossier Mastenbroek

Europa moet onmiddellijk het energiecrisis-draaiboek uit 2022 opnieuw activeren om een nieuwe energieklap te voorkomen. Dat stelt kredietverzekeraar Allianz Trade. Volgens het bedrijf moet de Europese Unie daarnaast versneld investeren in elektriciteitsnetten en hernieuwbare energie. Het uiteindelijke doel: energie-autonomie voor Europa in 2040.

EU blijft afhankelijk van buitenlandse energie

Volgens Johan Geeroms, Director Risk Underwriting Benelux bij Allianz Trade, is de Europese energie-afhankelijkheid niet opgelost maar slechts verschoven.

“De afhankelijkheid van Russisch gas is vervangen door LNG-import, vooral uit de Verenigde Staten. Als Washington morgen zijn koers verandert of de LNG-markt vastloopt, voelt de Europese industrie dat direct in haar concurrentiepositie.”

De cijfers onderstrepen deze verschuiving. De gasleveringen van Rusland aan de Europese Unie daalden tussen 2021 en 2025 van ongeveer 150 naar 38 miljard kubieke meter. Deze daling werd grotendeels opgevangen door vloeibaar aardgas (LNG). In 2025 kwam circa 45 procent van dit LNG uit de Verenigde Staten.

Volgens Allianz Trade betekent dit dat Europa nog steeds kwetsbaar is voor geopolitieke ontwikkelingen en verstoringen op de energiemarkt.

Drie stappen naar energie-autonomie in 2040

Allianz Trade schetst een driefasenplan om de Europese energiezekerheid structureel te versterken.

1. Stop op Russisch gas (2026-2027)

In de eerste fase moet Europa via wetgeving en contractverboden een einde maken aan directe en indirecte gasleveringen uit Rusland.

2. Operationele energie-autonomie (2028-2035)

In deze periode moet Europa de economie draaiende kunnen houden zonder energiecrisis wanneer een grote leverancier wegvalt of een winter strenger uitvalt.

Dat vereist onder meer:

• structureel lagere gasvraag
• uitbreiding van energieopslag
• flexibele energievraag via slimme systemen

3. Fossiele afhankelijkheid drastisch verminderen (2035-2040)

In de laatste fase verschuift de energiemix sterk richting:

• elektrificatie
• wind- en zonne-energie
• batterijopslag
• groene waterstof
• mogelijk kernenergie

Het doel is een structureel onafhankelijk Europees energiesysteem.

Elektrificatie en slimme netten cruciaal voor energiezekerheid

Volgens Geeroms ligt de sleutel tot energiezekerheid niet alleen in nieuwe gascontracten of LNG-terminals.

“Het grote misverstand is dat energie-zekerheid vooral draait om extra LNG-capaciteit. De echte veiligheidsmarge zit in elektrificatie, slimme netten en flexibiliteit in vraag en aanbod. Alleen als we minder gas nodig hebben op piekmomenten, halen we de angel uit geopolitieke chantage.”

Miljardeninvesteringen nodig in Europese energienetten

Om de energietransitie te laten slagen moet Europa fors investeren in infrastructuur.

Volgens Allianz Trade is nodig:

• 2.270 miljard euro investering in elektriciteitsnetten tot 2050
• gemiddeld 91 miljard euro per jaar
• daarnaast 100 miljard euro per jaar tot 2030 voor wind- en zonne-energie

Zonder deze investeringen kunnen congestiekosten sterk oplopen:

• 12,3 miljard euro in 2030
• 56,7 miljard euro in 2040

In een zogenoemd business-as-usual scenario kunnen energieprijzen zelfs meer dan 100 procent stijgen.

Onderinvesteren kost Europa uiteindelijk het meest

Volgens Allianz Trade is uitstel van investeringen economisch de duurste optie.

Geeroms:
“Onderinvesteren in elektriciteitsnetten en hernieuwbare energie leidt tot een verborgen rekening via inflatie, productieverlies en een geleidelijke de-industrialisatie van Europa. De EU moet dit behandelen als een strategisch infrastructuurproject: sneller investeren, vergunningprocedures vereenvoudigen en grensoverschrijdend plannen.”