Dossier Mastenbroek

De Raad voor Cultuur heeft vijf Nederlandse erfgoedtradities voorgeselecteerd die kans maken op een plek op de UNESCO Representatieve Lijst van het Immaterieel Cultureel Erfgoed van de Mensheid. Het advies werd donderdagavond bekendgemaakt en vormt de basis voor een mogelijke officiële nominatie in 2027.

De uiteindelijke beslissing ligt bij de nieuwe minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap, Rianne Letschert. Zij bepaalt welk erfgoedelement Nederland daadwerkelijk voordraagt bij UNESCO.

Wat is immaterieel erfgoed?

Immaterieel erfgoed verwijst naar levende tradities en culturele gebruiken die door gemeenschappen worden beoefend en doorgegeven aan volgende generaties. Het gaat bijvoorbeeld om festivals, ambachten, rituelen en sociale tradities die een belangrijke rol spelen in de identiteit van een samenleving.

Opname op de UNESCO-lijst betekent internationale erkenning en helpt bij het beschermen en doorgeven van deze tradities.

Deze 5 Nederlandse tradities zijn voorgeselecteerd

De Raad voor Cultuur selecteerde vijf uiteenlopende erfgoedelementen uit Nederland. De tradities staan hieronder in alfabetische volgorde:

1. Leidens Ontzet (1574)

De jaarlijkse herdenking en viering van het Leidens Ontzet herinnert aan het einde van het Spaanse beleg in 1574. Het evenement is een belangrijk historisch en cultureel feest voor de stad Leiden.

2. Heggenvlechten

Heggenvlechten is een traditioneel ambacht waarbij heggen worden gevlochten om natuurlijke afscheidingen te creëren. Deze techniek draagt bij aan biodiversiteit en historisch landschapsonderhoud.

3. Het fanfareorkest

Het fanfareorkest is diep geworteld in de Nederlandse muziekcultuur. Vooral in dorpen en kleine gemeenschappen spelen fanfareorkesten een belangrijke rol bij evenementen en tradities.

4. Pride Amsterdam

Pride Amsterdam is wereldwijd bekend vanwege de kleurrijke botenparade en evenementen die diversiteit, inclusiviteit en LGBTQ+ rechten vieren.

5. Woonwagencultuur

De woonwagencultuur weerspiegelt een unieke leefwijze en sterke gemeenschapsbanden binnen woonwagenfamilies in Nederland.

Hoe wordt een erfgoedtraditie geselecteerd?

Alleen tradities die zijn opgenomen in de Inventaris Immaterieel Erfgoed Nederland kunnen worden voorgedragen voor UNESCO. Daarnaast moeten de beoefenaars van het erfgoed zelf aangeven dat zij een nominatie willen ondersteunen.

Het Kenniscentrum Immaterieel Erfgoed Nederland (KIEN) verzamelde hiervoor reacties van erfgoedgemeenschappen. In totaal werden 32 kandidaten aan de Raad voor Cultuur voorgelegd.

UNESCO-verdrag voor immaterieel erfgoed

Het UNESCO-verdrag voor de bescherming van immaterieel cultureel erfgoed bestaat sinds 2003. Het doel is om wereldwijd tradities, rituelen, ambachten en sociale praktijken te beschermen en levend te houden.

Nederland is sinds 2012 officieel partij bij dit verdrag en draagt actief bij aan het behoud van cultureel erfgoed.

Eerder erkend Nederlands immaterieel erfgoed

Nederland heeft al meerdere tradities succesvol laten opnemen op de UNESCO-lijst, waaronder:

• Het ambacht van molenaar (2017)
• De corsocultuur (2021)
• De valkerij (2021)
• Zomercarnaval Rotterdam (2023)
• Traditionele bevloeiing van grasland (2023)

Nieuwe ronde, nieuwe kansen

Als de minister een voorgeselecteerd erfgoedelement uiteindelijk niet voordraagt bij UNESCO, kan het bij een volgende nominatie opnieuw worden ingediend. Volgens de Raad voor Cultuur geldt daarbij het principe: “nieuwe ronde, nieuwe kansen.”

De definitieve Nederlandse nominatie voor de UNESCO-lijst van immaterieel cultureel erfgoed in 2027 wordt naar verwachting later bekendgemaakt.