Dossier Mastenbroek

Afgelopen zomer bezocht ik het Vermeer Centrum aan de Voldersgracht in Delft. Als geboren en getogen Delvenaar hoort dat natuurlijk een beetje bij je opvoeding, die Johannes Vermeer.

Zeg je Vermeer, dan zeg je mystiek, mysterie en nog een batterij aan vraagtekens en raadsels. Maakte hij bijvoorbeeld gebruik van een camera obscura om zo de perfecte lichtval te creëren? Schilderde hij zijn zelfportret erbij op het doek ‘de koppelaarster’? En hoe kan het dat ‘het meisje met de parel’ de toekijker – vanuit elke willekeurige hoek bekeken – altijd recht aanstaart?

Ook over het ‘Straatje van Vermeer’ is altijd veel te doen geweest. Welke straat is dit precies, zo vroeg men zich af. Gisteren was er dan groot nieuws. De oorspronkelijke locatie van Het Straatje van Johannes Vermeer bevindt zich aan de Vlamingstraat 40-42 in Delft. Frans Grijzenhout, hoogleraar Kunstgeschiedenis aan de Universiteit van Amsterdam, claimt het adres alsnog te hebben gevonden.

“Dat niemand deze locatie ooit eerder heeft herkend, komt doordat niets in het huidige straatbeeld nog herinnert aan de tijd van Vermeer”, vertelt Grijzenhout opgetogen in het NRC. Toch is deze veronderstelling van de professor niet juist. De excentrieke Alexander Mustert uit Delft benoemde namelijk al meer dan tien jaar geleden de Vlamingstraat 27 als het ‘geboortehuis’ van Vermeer, maar werd niet serieus genomen. De Vlamingstraat was dus wel degelijk in beeld, zo blijkt ook uit een screenshot van de site van Leefbaar Delft. Ook de andere bevindingen van Mustert, zoals dat het atelier van Vermeer zich aan het Bagijnhof in Delft bevond, werden destijds min of meer weggelachen.

De lachende derde is misschien wel Johannes Vermeer zelf, want is zijn straatje sowieso wel een realistische weergave? Want, alleen al de luiken naast de smalle poort zijn stof tot nadenken. Indien ze worden geopend kun je niet meer door de poort lopen. Denkt een architect zo onhandig?

Daarmee rijst de vraag: heeft het huis, zoals te zien is op het veelbesproken doek, überhaupt ooit echt bestaan of is het net als ‘de koppelaarster’ een samensmelting van allerhande hersenspinsels en dus feitelijk een photoshop uit de Gouden Eeuw?